tirsdag 27. september 2016

Bibliotek-Are


Bibliotek-Are
Dagane går og vi med dei, men sidan sist er tilsetjingsprosessen vår fullført. Vi er i hamn og har plutseleg fått ein hane i korga. Bibliotek-Are har presentert seg sjølv på bloggen tidlegare. Vi hanka han i fyrste omgang inn som teikneserieformidlar for nokre år sidan. Etter at han fekk nok både av trikk og bane, konsertar og platesjapper, gjorde han kort prosess og flytte ut på landet, omtrent så langt unna ein ordentleg by som det går an å koma. Og her ser det ut som han har tenkt å slå seg til, med sine gedigne samlingar av plater, cdar, bøker, filmar og teikneseriar.


Etter fleire år i plateselskapet Voices of Wonder med spesialforretning midt på hippaste Grünerløkka, sette han kursen mot bygde-Noreg nørdst i grendom, og starta i timbrarbedrifta Stokk & Stein AS i 2007. Han vart sjølvsagt raskt ein ivrig bibliotekgjengar, og vi delvis vise kvinner, skjønte fort at her hadde vi møtt vår overmann når det gjaldt kunnskap om musikk og teikneseriar. Og slike kapasitetar må ein jo utnytte! Etterkvart viskvinna vi oss opp og spurte om han kunne ha lyst til å hjelpe oss med teikneserieformidlinga. Kroppen sa ja, og det var ikkje fritt for anna enn at sjølv hardbarka skuleelevar letta på bryna når det stod ein mann i full tømrarmundur på biblioteket klar til å prate tekneseriar ut av hyllene. For i tillegg til å vera kunnskapsrik både innan musikk og litteratur, synte han seg også å vera ein framifrå formidlar med stor omsorgsevne for bøker og cd-ar. Det fyrste han gjorde som nytilsett var å gå i gang med opplæring av lånarane våre i korleis omgås cd-ar slik at dei kan få eit langt og godt bibliotekliv. Han lever med andre ord opp til namnet sitt, bibliotek-Are.


Bibliotek-Are har laga musikkutstilling.
Å få ein mann med på laget set vi stor pris på, men det byr sjølvsagt også på visse utfordringar for tre vise kvinner. Det klør i skrivande stund litt i hårknutane. Kva gjer vi med konseptet? Kan vi gå bort frå tre vise kvinner? Kanskje er akkurat det på høg tid? Alt dette og meire til går vi og grundar på innimellom dei hyggelege slaga i bokheimen. Måndag avslutta vi til dømes Sommar+Bok 2016 og feira leselysta her i Lom. 64 ungar, 905 bøker, 180 av desse på meir enn 100 sider! Vi synest det er strålande! Vi tvilar på at reklamekampanjer a la Read a fucking book hadde klart dette. Vi tillet oss til og med å tvile litt på om Michael Jordan hadde klart det. Vi lever nemleg i god tru på levande formidling basert på grundig førearbeid, litteraturkunnskap og entusiasme. Vi har faktisk tru på bibliotek og bibliotekarar!

Rita

fredag 23. september 2016

Formidling og fjelluft -haustens vakraste eventyr!

Bållunsj med Hans ved Tessosen
Tidlegare har vi nemnt her i bloggen at vi ikkje er i tvil om anna enn at naturen og fjella her har vore ei stor kjelde til inspirasjon for nokre av dei gildaste forfattarane, komponistane og kunstmålarane vi har. Fjellet gjev ei særeigen ro, som igjen gjev fritt rom for tankane å leike seg i. Ein opnar sinnet for andre dimensjonar, legg bort stress og tunge tankar, og let seg rive med av alt det storslegne rundt seg. Slik blir ein inspirert og motivert, og kan la kunsten få utløp i fritt fall.

Heimfjellet er og blir ein naturleg del av oss som bur her. Vi finn oss våre eigene stader som inspirerer oss, plasser der vi kan hente energi og styrke å ta med oss inn inn i daglegtralten. Sjølv har eg alltid hatt det slik når eg kjem til området rundt fjellvatnet Tesse; her får eg verkeleg puste, og skrotten finn ei ro som eg lengtar etter nede i bygda. I dei seinare åra har eg på bakgrunn av dette hatt ein draum om å få til eit formidlingskurs nett her; fjelluft, vakker natur, formidling og god mat -mykje av det eg brenn for og har kjensler for samla på rett stad.

Låven  med kjøken, ysteri, seterbutikk og overnattingsplassar
Hans og Ola på Brimi seter har bygd opp ein unik plass her på den gamle slektssetra til Hans, og båe desse karane er framifrå formidlarar på sine felt, så her ligg alt til rette for inspirerande opphald. Stor var difor gleda då Oppland fylkesbibliotek tende på idèen, og ville arrangere eit formidlingskurs her saman med Lom folkebibliotek. Heidi Dahlsveen skulle leie oss gjennom konkrete formidlingsøvingar matnyttige for dagleglivet til ein bibliotekar, og resultatet vart det beste av det beste!

Heidi Dahlsveen med magisk msytikk
Hans møtte oss på setra onsdag morgon under ein vidunderleg hausthimmel ved eit blenkjande fjellvatn, medan beitande kyr rusla fredeleg utom hafella og ullpurkene kroa seg i kvar si lortgrufse bortanfor bekken. Med stor forteljarglede og rikt lokalhistorisk innsyn, leidde han oss inn i historier om hulder og skrømt, gammal setedrift og moderne fjellturisme med overtydande entusiasme og lun humor. På låven fekk vi deretter servert ein betre lunsj, før guru Dahlsveen auste frå si utømelege kunnskapskjelde utover lydhøyre deltakarar.

Etter ein pause med rusling rundt i nærområda, samlast vi framfor det gamle seterhuset. Der dukka sjølvaste Peer Gynt opp på torvtaket i Endre Skjåk sin talentfulle person, og bibliotekarane sat snart att med hakeslepp etter ei framsyning av dei sjeldne. Skjåk imponerte stort med si framferd og sin store kunnskap om dei lokale diktarane, og han kan anbefalast på det varmaste for liknande oppdrag!

Endre Skjåk proff som Peer Gynt i rette omgjevnader
Skråpåtå -eit herrens måltid!

Om kvelden fekk vi servert noko så vidunderleg eksotisk som Skråpåtå på setra. Først kom ei nydeleg, fyldig fiskesuppe kokt på fisk frå Tesse smakssett med urter frå Aukrust. Deretter fekk vi bordgrillane på bordet for å smelte Ola sin gullmedaljevinnande ost attåt salat og spikjimat. For ein gastronomisk opptur, og for eit sosialt måltid! Her måtte vi samarbeide på båe sider av bordet, og skrape ost etter tur når han var passe smelta -mmmm... Då osten etter kvart miste potensen i varmen, fekk vi små panner oppå grillane. Der kunne vi sjølve steikje oppskorne bitar av ku- og griskjøt.

Kan ein få det trivelegare?
Stappande mette vagga vi så i tur og orden ned låvetrappa for å forsyne oss av eit bognande dessertbord nede i seterbutikken. Godsakene ville ingen ende ta, og Hans var stendig innom oss og prata, spelte fele og fortalde om maten, historia rundt området og arbeidet deira på setra. Kvar og ein av oss kjende seg som spesielt invitert inn i dette eventyret av ei seter, der opplevingar står i kø på både den eine og den andre måten. Då natta seig på, velta vi oss tunge i magen opp i kvar vår brisk ogn slokna til lyden av ingenting...


Hans sparar ikkje på fløyten
Neste morgon vakna vi som sov på låven av kyrne som rusla inn til mjølking, og budeie Anna si småpludring med dyra under oss. Etter ein særs god frukost, formidla vi kvar vår bok etter alle Dahlsveens reglar, før Hans tok oss med på ein avsluttande bållunsj ved Tessosen. Flesk og heimelaga karbonader på saftig, heimebaka brød attåt bålkokt kaffe smakte så utruleg godt attmed vasskanten. For ikkje å snakke om desserten! Sukker, brennevin, fløyte og molter kokte saman til ein himmelsk smak, krydra med gode historier, servert ved eit spegelblankt fjellvatn -ein kan ramse opp i det uendelege. Tesse, Brimi seter, Hans og Ola må berre opplevast, og betre plass kan ein neppe oppdrive for eit formidlingsseminar.

Takk til Hans, Ola, Ragnhild, kokke Ann Kristin og budeie Anna for fantastiske dagar! Takk også til Oppland fylkesbibliotek for realisering av draumen min! Og til sist; ein taus takk til vergudane som gjorde sitt til at heimfjellet synte seg frå si vakraste side.

Bloggar: Merete
Foto: Silje Grøtan Torp og Merete Byrøygard

Tessosen 14.09.2016.

tirsdag 13. september 2016

Den største gleda ein kan ha

Bibliotek er min santen festleg! Vi er ein institusjon proppa av artige små og større kvardagshendingar, små og store folk, små og større bøker: Ei samling ueinstarta variablar som utgjer ein utruleg flott fellesskap med overraskingar, gleder og inspirerande oppdagingar. Førre veka opplevde vi sjølve ei av desse verkeleg gode hendingane, ei slik som framstår som eit godt prov på at det gode i mennesket framleis er å rekne med, og at gode arbeidsfolk ser lengre enn sitt eige beste:

Pirrande eksotisk frå Utlandet
Lom folkebibliotek har ein tidlegare trufast lånar som for tida er busett i Utlandet. Utlandet er som de veit uhorveleg stort, frykteleg fjernt, utruleg eksostisk og pirrande framandt. Men av og til krek det nærare, for av og til poppar det opp ein e-post frå Utlandet! Hos Lom folkebibliotek! Då fyller bibliotekaren kaffikoppen med varmt, bryt av ein myrk ladebit og krummar seg godt på krakken før ho opnar -det er melding frå ein reisande!

Sist veke kom då  meldinga frå Lånaren i Utlende, der han fortalde at han i årevis har vore på jakt etter ein film han hadde sett som liten gut, ein film som hadde printa seg fast og planta eit varig ønskje om å sjå nett denne filmen på nytt. Lånaren i Utlende har utvikla gode søkjekunnskapar, og hadde sjølv funne fram til eitt einaste, lite bibliotek i Heimlandet som framleis hadde denne -rett nok på VHS, men anna ville truleg aldri bli aktuelt for denne aldrande innspelinga. I e-posten ba han pent om ikkje bibliotekaren frå Heime ved eit minneleg høve kanskje ville spørja pent om ikkje dette skulebiblioteket kunne låne oss filmen når han ein gong skulle gjere ei heimreise?

Bibliotekarar er som de veit lette å be, så ein kjapp førespurnad vart sendt biblioteket med det same. Berre stutt tid etter, kjem følgjande melding frå eigarbiblioteket attende:

Hei. 
Heimlandet kiklar mot Utlandet
Ser at dere har send en forespørsel via min rektor om fjernlån av en videofilm. Jeg forstår at dere har en låner som ønsker å se filmen "......." og at han har funnet ut at vi har den på skolebiblioteket vårt. Og jammen har vi det!!

Som han ganske riktig sier finnes den bare på VHS.  Jeg kan ikke forstå at noen hos oss noensinne vil ønske å se denne, eller ha mulighet til det. Jeg sender den i posten til deg. Den er en gave til låneren!

Tenkje seg til! Dessverre heldt det heile på å ende i eit virusvirvar, då eg ved første og beste høve sende svar til Lånaren i Utlende med emnetekst: Gratulere -du har vunne dagens premie! Han tenkte fysst han skulle få gleda av å melde frå om at vi hadde fått virus på PC`en vår, før han stupte i det og opna e-posten med den glade meldinga. Ein liten førespurnad gjorde denne gongen, som så mange gonger før, tre menneske litt gladare! 

"Den største gleda ein kan ha" får ein tett på livet med dagleg dont i eit bibliotek. Jammen er det fint med Lånarar i Utlende, og jammen er det fint med heimebibliotek! Ha ein glad dag alle!

Heimebloggar: Merete

tirsdag 6. september 2016

Skåneakvavit og fornying

"E trur virkjele oss snart lyt fornye oss mæ dessa bloggje, altså". Ho er irriterande kreativ, denne studenten som takk og lov skal husere litt i bokheimen attåt skrivinga si i vinter. Eg ser jo også at tida er mogen for litt oppstramming her og der. Det er ikkje alt som er som ein vaspete, mellomaldersk kvinnekropp, som lett yngjest opp att med hold in, push up, kvost (les børste) og målarskrin. Eller vi trur det, i det minste.

Mine varsame hint om at innhald kanskje er minst like viktig som utsjåand, høyrer ho ikkje ein gong. Så var det vel den fornyinga ho freista pønske ut i sommar, då, der ho sat i ei køyeseng på eit hospits borti smultringholet sitt hos søta bror og lufta på Skåneakevitten sin dei tre fridagane ho hadde i sommar. Ikkje har eg sett eller høyrt så mykje om kva som kom ut av den reisa, anna enn ei panikkarta heimreise grunna kansellerte togavgangar og stasjonar som ikkje låg der hovudet hennar sa dei skulle vere, men eitkvart kjem ho vel dragsande med. Så er vi då vel attende på sporet: Ho finn på, eg gjennomfører -og inntil vidare er Are med som ein sterk meglar for laget.

Dagen i dag har gått med til å fylle ordreboka for arrangement for hausten, og det er ikkje småtteri:
17.09. CD-slepp med Odde & Holmen, albumet Sumamorgon
24.09. Barnehageteateret Fiskekongen av Brødrene Grimm
26.09. Avslutning Sommar + Bok
 I tilleg er ymse anna på tur til å "flaske seg":
Mogleg konsert for 6-åringane og 1.kl i november
Mogleg forfattarbesøk for ungdomsskulen før utgangen av november

Odde & Holmen -årets unge folkemusikarar 2015
Attåt dette skal eg sjølv turnere rundt omkring i fylket saman med makkaren Linn T. Sunne, der vi nok ein gong skal prate ut kulturfondbøker frå 2016 frå midten av september. Så langt har vi 11 oppdrag i boks. Den årelege bokpraten for Bygdekvinnene og mållaget i Vågå er tidfesta, samt at vi må vel ha eit liknande arrangement for oss sjølve. Difor tenkjer at ho får berre halde fram pålanane sine om fornying, ho studiesjefen -eg er med! Den som heng med oss, får sjå.

Bloggar: Merete

tirsdag 30. august 2016

Tankar rundt ein lesekampanje

"Eg har ikkje levert skjema før i sommar, eg. Eg kunne eigentleg ikkje lese, skjønar du, men no kan eg det plutseleg! Eg slapp plukke blåbær, for mamma sa eg kunne få sitje på den stubben borti lyngen og lesa i staden, så no har eg eit fullt skjema! Eg skal vel få grått armband da..?"

Han han vakse slik i sommar at haka no når godt over skrankenivå, og skjemaet har han fylt ut heilt sjølv. Rake trebokstavar med blå kulepenn i små rubrikkar, fem titlar med tilhøyrande forfattar. I haust rykka han opp eit steg i klassane, og i sommar vart han stor nok til å levere skjema på lik line med storebror. Det er klart det blir armband av slikt! Og det er klart at bibliotekarhjarta smeltar litt av slikt; fløymer over, renn ut i bibliotekarens eigen, sildrande bekk av levande leseglede. Det er fint å ha ein storebror å sjå opp til, og eit skjema som bevis på ny lærdom.

Lesekampanjen Sommar + Bok går snart inn i den siste veka for denne gong, og i år, som før om åra, har leseglade born fylt bagasjen og nattbordet med nye bøker å fordøye. Talet på leste bøker er lett å slå i bordet med for å seia eitkvart om kampanjen har vore vellykka eller ikkje, men meir interessant er kva dette initiativet gjer med det einskildet barnet:

Alle dei fine stundene i ein liten heim då rollene blir bytte om, då veslebror les høgt for pappa, og små hender legg det heimelaga bokmerket med den pressa firkløveren sirleg mellom to sider, klart for ny leseøkt når den nye dagen vaknar. Forventinga til morgondagen, meistringsgleda, spenninga over kva som skjer med Jakob når Neikob hoppar inn i bilen til tjuven...

Eller når 10-åringen som lenge har slitt med lesinga finn ut at han har klart å lese ei heil bok om Ottoline, og boka er på 176 sider! Då er vegen til det før så uoppnåelege skjemaet på 100 sider + brått innan rekkevidde, og mor må leggje sylting og ugras til side for å nå bokheimen før dei stengjer for kvelden. Ny skattejakt på overkommelege bøker på over 100 sider må til! Når den sommarbrune armen då endeleg kan pyntast med det gule armbandet (5 bøker på over 100 sider), er sjølvkjensla skinande nypolert, og lesinga har forhåpentlegvis fått ein ny dimensjon for den unge lesaren.

Slik skal vi måle resultat, slike prov må vi kunne vise til for å seie at kampanjen har hatt sin misjon. Og slike prov har vi. Ha ei vidunderleg veke i bærskogen -med eller utan bok på stubben!

Bloggar som veit korleis det gjekk med Jakob: Merete

tirsdag 23. august 2016

Skjeggut debut

Debuterande viskvinne Are
No har eg vore mellombels tilsett ved Lom folkebibliotek i nokre månader. Dette med å debutere på 3 vise kvinners blogg har heile tida vorte ymta frampå av dei vise kvinnene. Eg har grua meg litt til dette, da eg tykkjer dei vise kvinnene skriv så godt på bloggen, og ikkje minst at det er ein blogg på nynorsk. Sjølv er eg romeriking og har ikkje skrive på nynorsk sidan tida da eg sleit med "Spynorsk mordliste" på ungdomsskulen. Berre så det er sagt, så har eg blitt litt visare og noko mindre fordomsfull med alderen, og tykkjer i dag at dialekter er hjelma artigt og at nynorsk er eit vakkert skriftspråk.

I dag da eg kom på jobb ante eg fred og inga fare, før Rita spurde om eg ville sitte ved skranken eller på bakrommet. Eg svara at eg godt kunne sitte ved skranken, då eg ikkje hadde så mykje å gjera som kontorist. Men den gong ei. Dei to vise hadde stukkje hovuda saman og bestemt at nå var det på tide at eg starta blogginga. Eg prøvde å kjøpe meg tid med å si at i så fall måtte eg ha rette klede til bilete i bloggen, men Rita stakk berre heim og ordna med rette klede til fotoseansen.

Så no sit eg her, strevande med nynorsk og med magen full av sommarfuglar, med redsle for å ikkje nå opp til dei vise kvinnene, for fotoseansen og for å bruke for mykje tid på blogginga. Eg lyt fylle ut med litt om meg sjølv. Dykk veit allereie at eg er romeriking (og at eg difor held med LSK i fotball). Det de ikkje nødvendigvis veit, er at eg har vore i Ottadalen sidan 2007, og at eg allereie fyrste året lærde kva "solv" og "hafeille" tyder (mange takk til karane på Stokk & Stein AS for brei dialekt, og Asbjørn Dagsgard for boka "Målet i Lom og Skjåk"). Det har derimot teke omlag 8 år før eg fekk taket på talordet "to". No veit eg at det er tvo gute, tvæ jento og bau tvau.

Ellers lyt eg nevne at eg er over gjennomsnittet oppteke av musikk og teikneseriar (dette er tema eg sikkert kjem attende til i seinare blogginnlegg), at eg har opparbeidd ei diktsamling på utedassen på hytta for å bli betre kjent med norsk poesi, og at eg brukar mykje av fritida på å kaste sendeplater med Flåklypa Sendeplatelag på Medalen Diskgolfbane i Bøverdalen. Eg høyrer på lydbøker kvar gong eg kjører over ein halvtime, og eg tykkjer "Sopranos" er den likaste tv-serien eg nokon gong har sett. Norske Motorpsycho er for meg det beste bandet i verda, Christopher Nielsen, Frank Miller og Neil Gaiman har laga dei beste teikneseriane, Kjell Askildsen, Levi Henriksen, Arto Paasilinna og Terry Pratchett er blant favorittforfattarane. Og eg likar dikta til både Tor Jonsson og Jon Hjørnevik.

3 vise kvinner
Eg trivst hjelma godt på Lom folkebibliotek, og eg vonar at eg etterkvart skal nå dei vise kvinnene opp til skjørtekanten i kunnskap og formidling av litteratur og kultur.

Debuterande viskvinne
Are

tirsdag 16. august 2016

Diktardagar. Diktar dagar. Diktardågå.

Tor Jonsson og "Bygda" tema
for Diktardagar 2016.
Turiststraumen er i ferd med å stilne på Bergom. I går da sjefen og eg fann ut at biblioteket var stengd og at vi i grunnen var veldig lei tørre knekkebrød og beisk traktekaffi, leiddest vi åt over brua og inn i freistingar og tok sikte på det vidgjetne bakeriet på andre sida av elva. Men den gong ei. Vi kom til stengd dør. Og når personalet på bakeriet har hatt si velfortente sommaravslutning og for ein dags skuld har låst dørene, veit vi at nok ein sommar er over og at skule, kvardag og tytingsesong ventar.

Og like sikkert som at tytingen blir raud, er det at Diktardagar går av stabelen i Lom, Skjåk og Vågå frå 1-4. september. I år er det hundreårsjubilant Tor Jonsson og tema "Bygda" som får størst merksemd under festivalen. Dagane blir opna med Jonsson-framsyning på Nordgard Aukrust der skjemtegauken Jonsson kjem til sin rett i ord og tonar framført av Aslak Brimi, Hildegunn Hovde, Even Lusæter og Stein Magne Eggen. Fredag spelar Wenche Strømdahl, Hallbjørn Rønning og Jarl Strømdahl frå Trøndelag teater Berre kjærleik og død av Ingar Sletten Kolloen i Skjåk, før Fossheim hotell vartar opp med Diktarmiddag.

Seminaret laurdag er i all hovudsak vigd til tema "Bygda" der Kjartan Fløgstad innleiar med foredraget Norske pennestrøk. Der litteraturen skriv seg frå. Vidare er bygda i populærkulturen, bygda sett frå forskarhald, bygdeutvikling og bygda i framtida tema for foredraga til Marit Aakre Tennø, Mariann Villa og Dag Jørund Lønning. Andreas Hompland og Håvard Teigen leiar seminaret.

Prøysen-biograf Ove Røsbak dreg liner mellom jubilant Jonsson og Alf Prøysen og held årets Tor Jonsson-foredrag ved Stuslegstugu. Laurdag kveld er det festkveld med Hans Børli-entusiastane Sigbjørn Johnsen og Erik Lukashaugen, sistnemnde saman med vår lokale dragspelar, Stein Magne Eggen. Henning Sommerro og John Pål Inderberg er med, yngre krefter frå musikk- og kulturskulane i dei tre bygdene er med, og vi får sjå elevar frå Lom ungdomsskule dramatisere "Liket" av Tor Jonsson.

Berre kjærleik og død, oppsetting med skodespelarar
frå Trøndelag teater under Diktardagar. På Det Norske 24. august.
Laurdagen blir avslutta med bokbad der Magnhild Bruheim skrubbar dei tre forfattarane Guri Sørumgård Botheim, Jens Kihl og Kjartan Fløgstad. Guri, opprinneleg Lesjajente, kom med den kritikarroste diktsamlinga Heime mellom istidene tidlegare i år der ho skriv om det å flytte frå bygda, bu i utlendigheit i byen og lengte heim. Kjartan Fløgstads lange og rike forfattarskap vil vera kjend for dei fleste. I år kom han med boka Etter i saumane. Kultur og politikk i arbeidarklassens hundreår. Jens Kihl er journalist i Klassekampen. Dei siste åra har han reist rundt i heile vårt langstrekte lang og besøkt alle kommunane. Det kan bli bok av slikt, og det vart det. Seinare i haust kjem den store boka om kommune-Noreg. Elevane på ungdomsskulane i Lom, Skjåk og Vågå og elevane på den vidaregåande skulen i Lom får også besøk av kommune-Jens som òg er nestleiar i Noregs Mållag. Svært gledeleg er det også at mållaget har lagt haustseminaret sitt til Lom desse dagane for å sjå om dei møter på sjølvaste bygdedyret.

Sundag blir det Tor Jonsson-messe i Lom stavkyrkje med sokneprest Einar Gelius, Lomsklangen og Sigmund Bråtet. I Skjåk blir det festprogram for ein annan hundreårsjubilant, Aslaug Høydal, der Sol i skuggeskog, Magnus Lilleengen, Magnhild Bruheim, Skjåk songlag og Endre Skjåk opptrer. Elles blir det litterære lunsjar med forfattarane på Bokhandel'n kafé i Vågå og på Bakeriet i Lom laurdag. Programmet for Diktardagar er klart, og vi klappar for billettbestillinga som er i full gang. Så håpar vi å sjå rett så mange av dykk på biblioteket desse dagane òg! Åss gler åss!

Aslaug Høydal 100 år


Rita